Wat is een triggerpoint?

Een triggerpoint of triggerpunt is een knoop in een bundeltje spiervezels, waarin verscheidene vezels permanent samengetrokken zijn. Gewoonlijk is een triggerpoint ongeveer zo groot als een erwt, maar het kan ook zo klein als een speldenknop zijn. Een triggerpoint houdt een spier voortdurend onder spanning. In de meeste mensen zijn tientallen triggerpoints te vinden en vaak merk je niets van ze in het dagelijks leven.

Hoe ontstaan triggerpoints?

De veelvuldigste oorzaak voor het ontstaan van een triggerpoint is de overbelasting van een spier. Stress draagt vaak bij tot het ontstaan van triggerpunten. Een triggerpoint is het laatste redmiddel dat het lichaam ter beschikking staat om een spier samen te trekken wanneer de energie op is. Een andere veel voorkomende oorzaak is een weefselbeschadiging. Door bepaalde spieren aan te spannen probeert het lichaam de beschadigde plek te beschermen. De hersenen leiden uit berichten uit het zenuwstelsel af, dat er iets beschadigd is. Die berichten zijn helaas niet altijd betrouwbaar. Daarom kunnen triggerpoints ook het gevolg zijn van een stoornis in het zenuwstelsel. Triggerpoints kunnen zelf ook nieuwe triggerpoints veroorzaken, zoals later op deze pagina uitgelegd. De oorzaak van een triggerpoint is niet altijd te achterhalen. Soms blijven triggerpoints voortbestaan hoewel er geen reden meer voor ze is.

Triggerpoints en pijn

Triggerpoints kunnen voortkomen uit pijn en zelf pijn veroorzaken. In de regel voel je de pijn op een afstand van het triggerpoint. Het triggerpoint zelf doet alleen zeer wanneer je er stevig op drukt. Als voorbeeld laat de volgende tekening het pijnpatroon van een zeker triggerpoint in de hals zien. Het zwarte kruisje is de positie van het triggerpoint, het rode gebied en de rode stipjes zijn mogelijke plaatsen waar je de pijn van het triggerpoint kunt voelen. Dit is een van de gemeenste triggerpoints in het lichaam, omdat het zich zo dicht bij grote zenuwbanen bevindt. Gelukkig zijn triggerpoints meestal latent, dat wil zeggen dat ze wel de spier verkorten maar geen pijn uitstralen. Daarentegen straalt een actief triggerpoint pijn uit en kan zowel patiënten als dokters voor een raadsel stellen, omdat op de zere plek zelf niets bijzonders te vinden is.

[Scalenus triggerpoint, Travell & Simons Vol. 1 Figure 20.1A]
Bron: Travell & Simons, Myosfascial Pain and Dysfunction — The Trigger Point Manual, Volume 1, Figure 20.1A.

Andere gevolgen van triggerpoints

Triggerpoints kunnen ook een invloed hebben op de autonome functies in het lichaam, zoals de spijsvertering, de bloedsomloop, de zweetuitscheiding, het evenwichtsgevoel en het gezichtsvermogen. Doordat ze het evenwicht tussen synergisten (elkaars werking versterkende spieren) verstoren, kunnen triggerpoints ook leiden tot foutieve standen en bewegingsbanen van ledematen en dientengevolge tot slijtage van gewrichten. De door een triggerpoint veroorzaakte spierspanning kan andere spieren overbelasten en zo nieuwe triggerpoints teweegbrengen. Nieuwe triggerpoints kunnen ook ontstaan in het gebied waarnaar het triggerpoint zijn pijn uitstraalt, bijv. omdat de hersenen de pijn als een weefselbeschadiging interpreteren.

Triggerpoints kunnen zich op nog vele andere manieren uiten. De meeste op mijn pagina Mobiliserende massage genoemde aandoeningen kunnen door triggerpoints veroorzaakt worden. Voor meer informatie verwijs ik naar de links in de laatste paragraaf van deze pagina.

Hoewel je nooit vooruit kunt weten of een klacht werkelijk door triggerpoints veroorzaakt wordt, is triggerpoint therapie altijd het proberen waard, mits er geen aanwijzing is voor een ernstige verwonding of ziekte die onmiddelijk medisch ingrepen zou vereisen. Een triggerpoint behandeling is namelijk goedkoop, veilig en zonder schadelijke bijwerkingen.

De behandeling van triggerpoints

Als een triggerpoint pijn of andere hinderlijke symptomen veroorzaakt, heeft het zin het te behandelen. Wanneer een klant naar een behandelaar komt, hebben de triggerpoints zich in het algemeen al in een lange keten over het lichaam verspreid. Het behandelen van een enkel triggerpoint in de keten heeft geen zin. Als je niet de hele keten behandelt, komt het triggerpoint binnen de kortste keren terug.

Er zijn vele manieren om triggerpoints te deactiveren. Een behandelaar zal de toegepaste techniek in het algemeen kiezen op grond van zijn of haar opleiding. Triggerpoints kunnen onder andere uitgeschakeld worden door inspuiten van een pijnverdovend middel, aanprikken met acupunctuurnaalden (dry needling), compressie en diepe massage (deep tissue massage). De “Zwitserse school” past een combinatie van vier speciale massagetechnieken toe om hardnekkige triggerpoints uit te schakelen. Maar naar mijn ervaring is het belangrijkste onderdeel van de triggerpoint-therapie het opsporen en — voor zover mogelijk — behandelen van de oorzaak van het triggerpoint. Indien de oorzaak blijft voortbestaan, komt het triggerpoint terug of laat het zich in het geheel niet deactiveren.

Alle direct op het triggerpoint gerichte technieken doen pijn, inclusief diepe massage. Desondanks voelt een correct uitgevoerde triggerpoint massage tegelijkertijd weldadig aan. De gebruikelijke methoden van spieren rekken laten triggerpoints niet verdwijnen. Maar een "vers" triggerpoint laat zich soms deactiveren door de spier waarin hij huist in een toestand van volledige ontspanning te brengen. Helaas werkt deze zachte methode zelden bij oude triggerpoints.

Verdere informatie over triggerpoints

De beste plaats om meer te weten te komen over triggerpoints is de website van het Handboek Triggerpoint-therapie. Hier vind je ook de contactgegevens van behandelaars in Nederland en België. Meer behandelaars vind je op de website van de Belgische vereniging Trigger vzw. Uiteraard kun je bij mij terecht voor een triggerpoint behandeling in Finland. Devin Starlanyl geeft op zijn webpagina's ook uitgebreide informatie in het Nederlands. Links naar informatie in het Engels en het Duits vind je op mijn Engelse en Duitse pagina's.